BİYOSEN’den Doğu Anadolu İçin Biyoteknoloji Odaklı Stratejik İşbirliği Önerisi.
Tarımdan hayvancılığa, biyolojik kaynaklardan yüksek katma değerli ürüne: Doğu Anadolu için yeni nesil biyoekonomi ve biyoteknoloji kalkınma modeli.
BİYOSEN – Biyoteknoloji, Doku ve Kök Hücre Merkezleri İşverenleri Sendikası olarak, Doğu Anadolu’nun sahip olduğu tarımsal, hayvansal ve biyolojik kaynakların yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesini hedefleyen kapsamlı bir “Biyoteknoloji Odaklı Bölgesel Kalkınma ve Stratejik İşbirliği” yaklaşımı hazırladık.
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (DAP) nezdinde değerlendirilmek üzere hazırlanan çalışma; bölgenin mevcut üretim gücünü biyoteknoloji, Ar-Ge, üniversite-sanayi işbirliği, girişimcilik ve ileri üretim teknolojileriyle buluşturmayı amaçlıyor.
BİYOSEN olarak temel yaklaşımımızı şu hedef üzerine kuruyoruz:
“Doğu Anadolu’nun ham maddesini değil, o ham maddeden geliştirdiğimiz teknolojiyi ve yüksek katma değerli ürünü dünyaya sunalım.”
Tarım ve Hayvancılıktan Biyoteknolojiye
Doğu Anadolu; güçlü hayvancılık altyapısı, tarımsal üretimi, süt ve süt ürünleri, arıcılığı, tıbbi ve aromatik bitkileri, biyolojik çeşitliliği ve üniversiteleriyle önemli bir potansiyele sahip.
Hazırladığımız stratejik yaklaşımda bu kaynakların yalnızca birincil ürün olarak değerlendirilmesi yerine;
Biyolojik Kaynak → Ar-Ge → Biyoproses → Teknoloji → Ürün → Sanayi → İhracat
zincirine dahil edilmesini öneriyoruz.
Bu kapsamda tarımsal ve hayvansal yan ürünlerin ekonomiye yeniden kazandırılması özel önem taşıyor.
“Atık Değil, Biyoteknolojik Ham Madde”
Programın dikkat çeken başlıklarından birini döngüsel biyoekonomi oluşturuyor.
Tarımsal üretim artıkları, gıda üretimi yan ürünleri, süt ve peynir altı suyu ile mevzuata uygun hayvansal yan ürünlerin bilimsel ve teknolojik süreçlerden geçirilerek;
- Biyogübre ve biyostimülantlara,
- Protein ve peptitlere,
- Kollajen ve jelatin türevlerine,
- Enzimlere,
- Fermentasyon ürünlerine,
- Fonksiyonel gıda bileşenlerine,
- Doğal ekstraktlara,
- Kozmetik hammaddelerine,
- Endüstriyel biyolojik hammaddelere
dönüştürülmesine yönelik araştırma ve yatırım modellerinin geliştirilmesini öneriyoruz.
Atığı bertaraf eden değil, atıktan değer üreten bir bölgesel ekonomi hedefliyoruz.
Üniversite + Sanayi + Kamu Aynı Masada
Önerimizin merkezinde güçlü bir Üniversite–Sanayi–Kamu işbirliği modeli bulunuyor.
Bölgedeki üniversitelerin bilimsel ve laboratuvar kapasitesinin, sanayinin üretim kabiliyeti ve kamunun bölgesel kalkınma gücüyle bir araya getirilmesini önemsiyoruz.
Hedefimiz;
Bilimsel Araştırma → Prototip → Patent → Girişim → Yatırım → Üretim
zincirinin Doğu Anadolu’da kurulabilmesi.
Üniversitelerde geliştirilen bilimsel bilginin laboratuvarda kalmadığı; ürüne, patente, şirkete ve istihdama dönüştüğü bir ekosistem bölgesel kalkınmanın önemli araçlarından biri olabilir.
DAP Bölgesi Biyoteknoloji Değer Haritası
Çalışmanın önemli önerilerinden biri de bölgenin kapsamlı bir **“Biyolojik Kaynak ve Biyoteknolojik Değer Haritası”**nın oluşturulması.
İllerin; tarımsal ürünleri, hayvan varlığı, süt üretimi, arıcılık potansiyeli, tıbbi ve aromatik bitkileri, biyolojik çeşitliliği, üniversite altyapısı, akademik yetkinlikleri ve sanayi kapasitesinin birlikte değerlendirilmesini öneriyoruz.
Ancak bu envanterde farklı bir soru soruyoruz:
“Bu kaynaktan hangi yüksek katma değerli biyoteknolojik ürün üretilebilir?”
Her İle Bir Biyoteknolojik Değer Zinciri
BİYOSEN olarak bütün illerin aynı alanda yatırım yapması yerine, yerel üstünlükler doğrultusunda biyoteknolojik ihtisaslaşma modelini öneriyoruz.
Bir il süt biyoteknolojisinde, bir başka il tıbbi ve aromatik bitkilerde; başka bir bölge hayvancılık biyoteknolojisi, fermentasyon, tarımsal biyoteknoloji veya api-biyoteknolojide uzmanlaşabilir.
Böylelikle birbirleriyle rekabet eden değil, birbirlerini tamamlayan bölgesel biyoteknoloji değer zincirleri oluşturulabilir.
DAP Biyoekonomi ve Biyoteknoloji Uygulama Merkezi
Orta vadeli önerilerimiz arasında ortak kullanıma açık bir Biyoekonomi ve Biyoteknoloji Uygulama Merkezi modelinin fizibilitesinin değerlendirilmesi de bulunuyor.
Bu merkezde; Ar-Ge, analiz, ekstraksiyon, fermentasyon, saflaştırma, biyoproses geliştirme, prototipleme ve ölçek büyütme gibi süreçlerin üniversiteler, araştırmacılar, girişimciler ve sanayi kuruluşları tarafından ortak kullanılabileceği bir altyapı hedeflenebilir.
Amaç; laboratuvar ile fabrika arasındaki teknoloji geçişini hızlandırmak.
Gençler İçin: İş Arayan Değil, Teknoloji Üreten Gençlik
Bölgesel kalkınmanın yalnızca tesis yatırımlarıyla değil, insan kaynağıyla mümkün olduğuna inanıyoruz.
Bu nedenle üniversite öğrencileri ve genç araştırmacıların; biyoteknoloji, girişimcilik, biyoproses, fikri mülkiyet, regülasyon, kalite sistemleri, teknoloji transferi ve şirketleşme alanlarında desteklenmesini öneriyoruz.
Hedefimiz nettir: Doğu Anadolu’da yetişen gençlerin yalnızca iş araması değil; teknoloji geliştirmesi, girişim kurması ve istihdam oluşturması.
BİYOSEN Komiteleri Sahada Olacak
BİYOSEN’in sektörel komite yapılanmasının da programın farklı çalışma alanlarına katkı sağlaması hedefleniyor.
Sağlık biyoteknolojilerinden tarım ve gıdaya, tanı ve moleküler biyoteknolojilerden endüstriyel biyoteknolojiye; çevre ve sürdürülebilirlikten regülasyona, eğitimden uluslararası yatırım ve işbirliklerine kadar BİYOSEN komitelerinin uzmanlık alanlarının bölgesel projelerle buluşturulması öngörülüyor.
Bu yaklaşım ile kamu–üniversite–sanayi–STK arasında sürdürülebilir bir koordinasyon mekanizmasının oluşturulmasını hedefliyoruz.
İlk Aşamada Önerdiğimiz Program
BİYOSEN’in Doğu Anadolu için hazırladığı yol haritasının özet uygulama başlıkları şöyle:
- Doğu Anadolu Biyolojik Kaynak ve Biyoteknoloji Envanteri
- Tarımsal ve Hayvansal Yan Ürünlerden Katma Değerli Ürün Programı
- Süt ve Peynir Altı Suyu Biyoteknolojisi Programı
- Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Biyoteknoloji Programı
- Arıcılık ve Api-Biyoteknoloji Programı
- Tarımsal ve Veteriner Biyoteknoloji Projeleri
- Biyoproses ve Pilot Üretim Altyapısı Fizibilitesi
- Üniversite–Sanayi Biyoteknoloji Proje Pazarı
- Biyoteknoloji Girişimcilik ve İnsan Kaynağı Programı
- Doğu Anadolu Biyoekonomi ve Biyoteknoloji Çalıştayı
- Bölgesel Biyoteknoloji Yatırım ve İhtisas Haritası
- Doğu Anadolu Biyoteknoloji Yol Haritası 2035
Hedef: Üreten Doğu Anadolu
BİYOSEN olarak bölgesel kalkınmanın yeni döneminde biyoteknolojinin stratejik bir kaldıraç olabileceğine inanıyoruz.
Doğu Anadolu’nun toprağı, hayvancılığı, bitkisel zenginliği, üniversiteleri, genç insan kaynağı ve girişimcilik potansiyeli bilim ve teknolojiyle buluştuğunda yalnızca bölge için değil, Türkiye için yeni bir üretim modeli ortaya çıkabilir.
Biz bu yaklaşımı yalnızca bir proje önerisi olarak görmüyoruz.
Bir kalkınma modeli öneriyoruz.
Tarladaki ürünü teknolojiyle, çiftlikteki üretimi bilimle, üniversitedeki bilgiyi sanayiyle, genci girişimcilikle, bölgesel kaynakları küresel pazarlarla buluşturmak istiyoruz.
Türkiye Yüzyılı’nda Hedefimiz:
ÜRETEN TÜRKİYE
ÜRETEN DOĞU ANADOLU
BİYOTEKNOLOJİ İLE YÜKSEK KATMA DEĞER
BİYOSEN
Biyoteknoloji, Doku ve Kök Hücre Merkezleri İşverenleri Sendikası